Nəsihətlər

Oğul, sözlərimə yaxşı qulaq as!

Ata nəsihəti faydasız olmaz…  

 Nizami Gəncəv

 Azərbaycan ədəbiyyatı qədim tarixə, zəngin məzmuna malik olub, ciddi didaktik səciyyə daşıyır. Azərbaycan ədəbiyyatı klassikləri gənc nəslin tərbiyəsinə ya xüsusi əsər həsr etmiş.

Nəsihətamiz fikirlər Əfzələddin Xaqani Şirvani yaradıcılığında mühüm yer tutur. Şairin nəsihət (tərbiyə) mövzusuna həsr olunmuş çoxsaylı əsərləri var ki, müasir gəncliyin milli ruhda tərbiyəsi üçün əhəmiyyətlidir. “Hikmət və nəsihət”, “Nəsihət”, “Dünyaya uymamaq üçün nəsihət”, “Ey Xaqani, pis yoldaşdan ehtiyat et, qorx ondan”, eləcə də müxtəlif məzmunlu rübailəri tərbiyəvi cəhətdən üzərində iş aparılmalı maraqlı nümunələrdir. Fikir aydınlığı üçün bəzilərinə nəzər salmaq olar: “Hikmət və nəsihət” şeirində (şeirin Azərbaycan dilinə iki tərcüməsi məlumdur) şair gənclərə müraciətlə deyir:

“Fitnə törətmə, ey fitnəkar cavan!
Fitnədir elləri dərdlərə salan.”
Yaxud, həmin nəsihətdən başqa bir beyt:
“Bir kiçik adama nəvaziş etsən
Sənin böyüklüyün getməz əlindən…”

Göründüyü kimi, Xaqani Şirvani gəncliyə müraciət edərək onları pis əməldən – fitnəkarlıqdan uzaqlaşmağa, yaxşılığa, xoş rəftara, başqası ilə, xüsusilə vəzifəcə özündən kiçiyə qarşı mehribanlıq etməyə çağırır. Xaqani Şirvanini müasir dövrdən min ilə yaxın bir zaman ayırsa da, sözləri bu günlə səsləşir, müasirdir, islam dininin tələbləri ilə üst-üstə düşür.

Xaqani Şirvani insanları mənfi əxlaqi sifətlərdən çəkinməyə, mənəvi saflığa çağırır. Şair rübailərinin birində deyir:

“İstəsən güzgütək saf olsun ürək,
Sinəndən on şeyi atasan gərək:
Haram, qeybət, kin, paxıllıq, tamah,
Kibr, riya, həsəd, ədavət, kələk.”

Şairin adamlarda görünməsi arzu olunmayan mənfi sifətləri müəyyənləşdirməsinə qibtə etməmək mümkün deyil. Fikrimizcə, məktəblilərdə belə xüsusiyyətlərin yaranmasının qarşısının alınması üçün klassiklərin, müdriklərin belə nəsihətamiz kəlamlarını onlara çatdırmaq olduqca faydalıdır.